Kategoria: Aktualność

Nowe przepisy Kodeksu pracy, które umożliwią pracodawcom przeprowadzanie w zakładach pracy kontroli trzeźwości pracowników, wejdą w życie już 21 lutego 2023.

Celem wprowadzenia tej długo wyczekiwanej instytucji do polskiego prawa pracy oraz umożliwienia pracodawcom przeprowadzania kontroli w pierwszej kolejności we własnym zakresie jest zwiększenie bezpieczeństwa pracowników – ochrony ich życia i zdrowia, a także ochrony mienia pracodawców.

Pracodawcy będą uprawnieni do prowadzenia kontroli przestrzegania obowiązku trzeźwości lub przestrzegania zakazu używania środków odurzających, działających podobnie do alkoholu. Kontrole będą mogły mieć formę kontroli prewencyjnych (o ustalonej częstotliwości i uzgodnionych, przejrzystych warunkach) lub kontroli interwencyjnych (przeprowadzanych każdorazowo w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przez pracownika lub współpracownika obowiązku trzeźwości – stawienia się do pracy pod wpływem lub spożywania alkoholu lub zażywania substancji odurzających w trakcie wykonywania obowiązków).

Niezwykle istotny jest fakt odpowiedzialności pracodawcy za niedopuszczenie do pracy lub odsunięcie od pracy osoby, która znajduje się w stanie po spożyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości (w rozumieniu przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi) lub jest pod wpływem środków działających podobnie do alkoholu.

Jeżeli pracodawca zdecyduje, że w zakładzie pracy mają mieć miejsce takie kontrole, będzie zobowiązany do wprowadzenia odpowiednich regulacji wewnątrzzakładowych. W regulacjach tych pracodawca musi określić w szczególności: sposób przeprowadzania badań, ich częstotliwość, rodzaj wykorzystywanego urządzenia oraz grupy pracowników, których kontrole mogą dotyczyć.

Zgodnie z nowymi regulacjami, kontrole będzie można przeprowadzać przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego, za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.

Dodatkowo, należy również zadbać, aby podczas procesu przeprowadzania kontroli stosowane były odpowiednie środki i zasady przetwarzania danych osobowych, a przeprowadzane badania odbywały się przy poszanowaniu godności i dóbr osobistych pracowników.

Możliwość przeprowadzenia pierwszej kontroli pracodawca będzie mieć po upływie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia pracownikom o wprowadzeniu tej instytucji. Biorąc pod uwagę, że nowelizacja Kodeksu pracy w tym zakresie będzie obowiązywała od 21 lutego br. od tego dnia pracodawcy mogą dokonać implementacji tych postanowień, a pierwsze kontrole przeprowadzić nie wcześniej niż od 7 marca 2023 r.

Co istotne, rozwiązania i procedury wprowadzone do Kodeksu pracy będą mogły być stosowane również względem osób współpracujących na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym m.in. umów zlecenia, umów o świadczenie usług czy umów B2B, a także podwykonawców czy dostawców – w zależności od przyjętej polityki.

 

W ostatnim czasie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wydał dziewięć decyzji w sprawach zatorów płatniczych, w tym na trzech przedsiębiorców nałożył kary finansowe w łącznej wysokości prawie miliona złotych. Wymierzone kary były związane z realizacją obowiązujących od 8 grudnia 2022 r. znowelizowanych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Nowelizacja wprowadziła nowy typ czynu nieuczciwej konkurencji w postaci nieuzasadnionego wydłużania terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi, które może polegać np. na:  naruszeniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Wprowadzone zmiany, zdaniem Prezesa UOKiK, pozwolą zwiększyć presję na terminowe i uczciwe rozliczanie się dużych przedsiębiorców z ich kontrahentami. Ustawa przyznaje szczególne uprawnienia Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), w szczególności polegające na możliwości nakładania administracyjnych kar pieniężnych na przedsiębiorców stosujących praktyki polegające na nadmiernym opóźnianiu się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Interwencja Prezesa  UOKiK będzie mogła nastąpić w sytuacji, gdy suma wartości świadczeń pieniężnych (wynagrodzenia za dostawę towaru lub wykonanie usługi w transakcji handlowej) niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez te podmioty w okresie 3 kolejnych miesięcy wynosi co najmniej 2 000 000 zł – przy czym w latach 2020 i 2021 obowiązuje próg w wysokości 5 000 000 zł. Kara będzie nakładana przez Prezesa UOKiK w wysokości równej sumie kar jednostkowych za każde niespełnione oraz spełnione po terminie świadczenie pieniężne, które było wymagalne w okresie objętym postępowaniem, z pominięciem świadczeń pieniężnych, w przypadku których termin ich spełnienia upłynął wcześniej niż 2 lata przed dniem wszczęcia postępowania.

Prezes UOKiK w wydanych decyzjach, o których mowa powyżej, stwierdził nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez przedsiębiorców. Każdy z przedsiębiorców na którego została nałożona kara, w ciągu trzech badanych miesięcy opóźniał się z płatnościami na rzecz swoich kontrahentów na ponad 5 mln zł:

Pierwsza decyzja dotyczy spółki Agata. W toku postępowania ustalono, że przedsiębiorca spóźnił się z zapłatą za ponad 15 tys. faktur wobec 797 kontrahentów. Największa suma opóźnień w stosunku do jednego z podmiotów wyniosła prawie 5 mln zł z tytułu 223 wystawionych przez niego faktur. Prezes UOKiK nałożył na spółkę karę w wysokości ponad 476 tys. zł.

Druga kara w wysokości ponad 280 tys. zł została nałożona na spółkę Bricoman Polska. W toku postępowania ustalono, że przedsiębiorca zapłacił po terminie prawie 14 tys. świadczeń pieniężnych na rzecz kontrahentów. Największa suma opóźnień w stosunku do jednego z kontrahentów wyniosła ponad 1,2 mln zł z tytułu 260 faktur opłaconych po terminie.

Trzecia z kar, ponad 200 tys. zł, została nałożona na spółkę Silvan Transport & Logistics.  Spółka nie spełniła w terminie świadczeń pieniężnych na rzecz ponad 3 tys. kontrahentów, a największa suma opóźnień na rzecz jednego podmiotu wyniosła ponad 1,2 mln zł z tytułu 62 faktur opłaconych po terminie.

Prezes UOKiK w pozostałych sześciu decyzjach odstąpił od wymierzenia kary, ponieważ ustawa przewiduje, iż należy odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, jeśli w badanym okresie przedsiębiorca naruszający przepisy ustawy sam był ofiarą zatorów płatniczych. Tego typu sytuacje wystąpiły w przypadku pozostałych sześciu przedsiębiorców, do których należy m.in. IKEA.  W związku z tym, pomimo że przedsiębiorcy również tworzyli zatory płatnicze, to nie została na nich nałożona kara pieniężna. Ponadto w toku postępowań dotyczących tych podmiotów ustalono, że w badanym okresie suma świadczeń pieniężnych otrzymanych przez te spółki po terminie była wyższa niż wygenerowany przez nie zator płatniczy.

W ramach nowych kompetencji Prezes UOKiK może również podejmować tzw. działania miękkie, kierując do przedsiębiorców wezwania do zmiany praktyk płatniczych. W rezultacie przedsiębiorca otrzymując tego rodzaju wezwanie będzie miał możliwość niezwłocznej poprawy swojej praktyki płatniczej w stosunku do swoich kontrahentów, unikając w ten sposób postępowania i sankcji finansowej za generowanie zatorów płatniczych.

Od 1 stycznia 2023 r. przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż, zarówno internetową, jak i stacjonarną, borykają się z wdrożeniem zmian przyjętych w wyniku implementacji dyrektywy Omnibus, która ma na celu wzmocnienie ochrony konsumentów. W związku z tymi zmianami, rozpoczęły się kontrole Inspekcji Handlowej w sieciach handlowych, która sprawdza czy oraz w jaki sposób przedsiębiorcy informują o obniżkach cen. Ponadto, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) sprawdził niemal 40 stron internetowych przedsiębiorców działających w sektorze e-commerce w różnych branżach (odzież, kosmetyki, obuwie, sprzęt sportowy, sprzęt elektroniczny, platformy internetowe).

Do najważniejszych zmian wynikających z wdrożenia dyrektywy Omnibus, wzmacniających ochronę konsumentów, należą: wymóg transparentnego informowania o obniżkach cen, jasne zasady planowania ofert w wynikach wyszukiwania, zakaz sugerowania, że publikowane opinie konsumenckie są prawdziwe, jeżeli przedsiębiorca nie wdrożył mechanizmów zabezpieczających ich wiarygodność. Jednocześnie, nowelizacja przepisów z zakresu prawa konsumenckiego wprowadziła także nowe obowiązki informacyjne takie jak: podawanie numeru telefonu, informowanie, czy i jak przedsiębiorca weryfikuje udostępnione opinie, a w przypadku platform handlowych – wskazywanie, czy dana oferta pochodzi od przedsiębiorcy czy od osoby fizycznej.

NOWE OBOWIĄZKI ZWIĄZANE Z OBNIŻKĄ CEN

Przedsiębiorca, który ogłasza promocję lub wyprzedaż, musi podać w dobrze widocznym miejscu przy towarze – oprócz aktualnej ceny – najniższą cenę z ostatnich 30 dni poprzedzających obniżkę. Informacja musi być przedstawiona w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. Obowiązek ten dotyczy przedsiębiorców prowadzących sprzedaż stacjonarną jak również tych, którzy dokonują sprzedaży w Internecie, a także reklamy towarów w telewizji czy radiu.

Jeżeli przedsiębiorca sprzedaje towary zarówno w sklepach stacjonarnych jak i za pośrednictwem sklepu internetowego – wówczas informując o obniżeniu ceny, musi podać cenę najniższą obowiązująca w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki adekwatną dla danego środka sprzedaży – tj. sklepu stacjonarnego czy sklepu internetowego.

Nałożony na przedsiębiorców obowiązek ma na celu umożliwienie konsumentowi zweryfikowanie rzeczywistej obniżki ceny oraz zapobieżenie dotychczasowym nieuczciwym praktykom sprzedawców – pozornym obniżkom, wprowadzającym konsumenta w błąd.

Informowanie konsumentów o obniżce ceny może przybrać różne formy – obniżki procentowej, upustu o konkretną kwotę, obniżki o podatek VAT, przekreślenia ceny, podania nowej ceny czy umieszczenia hasła „wyprzedaż”. Niezależnie jednak o wybranej formy komunikatu, musi zostać podana najniższa centa towarów lub usług z ostatnich 30 dni przed obniżką.

Wyjątkiem są jednak produkty, które ulegają szybkiemu zepsuciu – wówczas sprzedawca ma obowiązek uwidocznić aktualną cenę i cenę sprzed pierwszego zastosowania obniżki. Z kolei w przypadku produktów będących w ofercie krócej niż 30 dni – należy podać najniższą cenę od rozpoczęcia sprzedaży do wprowadzenia obniżki. Przedsiębiorcy nie muszą podawać najniższej ceny sprzed obniżki, jeżeli nie ogłaszają promocji ani wyprzedaży, obniżając cenę regularną. Nowym regulacjom nie podlegają też hasła promujące oferty sprzedażowe przez porównania będące ogólnymi oświadczeniami marketingowymi (np. najlepsze, najniższe ceny) oraz oferty wiązane (np. wielosztuki).

Prezes UOKiK, w przypadku stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, może nałożyć na przedsiębiorcę karę w wysokości do 10 % obrotu na przedsiębiorstwo i do 2 mln zł na osobę zarządzającą tym przedsiębiorstwem.

ZASTRZEŻENIA PREZESA UOKiK

W związku z przeprowadzonymi kontrolami Inspekcji Handlowej oraz weryfikacją przez UOKiK praktyk stosowanych przez przedsiębiorców w należących do nich sklepach internetowych, UOKiK na swojej stronie internetowej zamieścił pewne praktyczne wytyczne co do informowania o obniżce cen, a także wskazał na poczynione w wyniku kontroli spostrzeżenia: „sprzedawca powinien prezentować najniższą cenę z okresu 30 dni przed wprowadzeniem obniżki w sposób czytelny i niebudzący wątpliwości konsumenta. Najniższa cena może być przekreślona (o ile jest nadal czytelna). Przedsiębiorca powinien wskazywać przy cenie eksponowanej jako cenie odniesienia, że jest to najniższa cena z ostatnich 30 dni przed obniżką. Nieprawidłową praktyką jest prezentowanie tego komunikatu dopiero po rozwinięciu odsyłacza czy dużo mniejszą czcionką niż obniżona cena, przy użyciu nieczytelnego koloru lub niskiego kontrastu. Informacja o najniższej cenie powinna być prezentowana w bezpośrednim sąsiedztwie aktualnej ceny. Jeśli przedsiębiorca obniża cenę częściej niż raz na 30 dni, może dodatkowo poinformować konsumenta o poprzednich cenach. Nie powinno to jednak wprowadzać konsumenta w błąd i odwracać jego uwagi od podanej najniższej ceny towaru w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. 

Przykład: Prawidłowe informowanie o dodatkowych cenach mogłoby wyglądać „80 zł zamiast 100 zł (najniższa cena w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki). Nasza regularna cena, poza okresami promocyjnymi, w ciągu ostatnich X dni wynosiła 120 zł” (taką samą czcionką).”

Przykład: jeżeli hasło brzmi „50 % taniej”, a najniższa cena w ciągu ostatnich 30 dni poprzedzających informację o obniżce dni wynosiła 100 zł, to sprzedawca będzie musiał przedstawić 100 zł jako cenę odniesienia, od której oblicza się 50-proc. obniżkę, mimo że ostatnia cena sprzedaży towaru była inna”.

Z informacji udostępnionych na stronie UOKiK wynika, że zastrzeżenia Prezesa UOKiK wzbudziły:

• podawanie aktualnej ceny sprzedaży i ceny przekreślonej bez zamieszczenia informacji, czym jest cena przekreślona,
• podawanie aktualnej ceny sprzedaży i ceny przekreślonej, przy czym komunikat wyjaśniający, że cena przekreślona jest najniższą ceną towaru, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki, jest dostępny dopiero po rozwinięciu,
• posługiwanie się przy prezentowaniu obniżek (ceny przekreślonej) innymi wartościami referencyjnymi z pominięciem najniższej ceny z 30 dni przed obniżką,
• obliczanie wielkości obniżki (np. 20%, 150 zł) w odniesieniu do ostatniej lub standardowej ceny towaru, a nie najniższej ceny z ostatnich 30 dni,
• posługiwanie się sformułowaniami innymi niż „najniższa cena towaru w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki”, czyli np. „cena referencyjna”, „poprzednia/ostatnia najniższa cena”, „cena z 30 dni przed promocją”,
• prezentowanie informacji o najniższej cenie obowiązującej w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki w sposób nieczytelny: czcionka, kolorystyka, kontrast.

Programy lojalnościowe (to jest: karty rabatowe, kupony uprawniające do zniżki cenowej) są co do zasady wyłączone z obowiązku informowania o najniższej cenie w okresie 30 dni poprzedzających obniżkę, jeżeli odnoszą się do faktycznie spersonalizowanych obniżek cen. Natomiast w przypadku, gdy obniżka ceny dotyczy ogółu lub części klientów to konieczne jest podanie najniższej ceny z 30 dni poprzedzających obniżkę.

Przykład: konsument na stronie internetowej sprzedawcy widzi dostępną dla wszystkich informację, że po wpisaniu danego kodu, cena będzie obniżona – w tej sytuacji sprzedawca musi zapewnić, aby „wcześniejsza” cena wszystkich towarów objętych obniżką była najniższą publicznie dostępną ceną w ciągu ostatnich 30 dni przed wprowadzeniem obniżki.

DALSZE DZIAŁANIA UOKiK

W zamieszczonym na stronie Urzędu komunikacie, UOKiK poinformował, że będzie sprawdzał w najbliższym czasie:

• czy i jak przedsiębiorcy działający w Internecie, którzy udostępniają opinie konsumenckie, informują o sposobie weryfikacji ich rzetelności (jeśli nie przeprowadzają takiej weryfikacji także powinni o tym wprost informować konsumentów),
• czy i jak platformy handlowe informują o głównych parametrach decydujących o kolejności pojawiania się produktów w wynikach wyszukiwania, a także czy i w jaki sposób ujawniają, które oferty są płatną reklamą lub uzyskały wyższe plasowanie w wyniku dokonanej płatności,
• czy i jak platformy informują o statusie osoby oferującej towary lub usługi – czy jest on przedsiębiorcą, czy osobą prywatną (w tym drugim przypadku mają też obowiązek informowania o niestosowaniu przepisów dotyczących ochrony konsumentów),
• czy przedsiębiorcy działający w Internecie podają numer telefonu umożliwiający skuteczny kontakt z nimi.

Pełna treść komunikatu UOKiK w związku z przeprowadzonymi kontrolami:

https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=19234

Ustawa o fundacji rodzinnej – etap prac legislacyjnych

Obecnie projekt ustawy oczekuje na kolejne czytanie w Sejmie, po tym, jak 13 stycznia br. swoje poprawki zgłosił Senat. Projekt ustawy zgłoszony został przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii.

Uzasadnienie novum

Wprowadzenie instytucji fundacji rodzinnej ustawodawca uzasadnił potrzebą zapewnienia przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi możliwości przeprowadzenia skutecznej sukcesji, która da ochronę przed rozdrobnieniem majątku powstałego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz możliwi jego dalsze wykorzystanie w perspektywie dłuższej niż dwóch pokoleń.

Kluczowe dla ustawodawcy jest zabezpieczenie ciągłości przedsiębiorstwa prywatnego, w szczególności na potrzeby zabezpieczenia rodziny.

Jakkolwiek instytucja fundacji rodzinnej dedykowana jest powyższym celom, fundator nie musi być przedsiębiorcą, zaś beneficjenci fundacji nie muszą pozostawać w relacjach rodzinnych z fundatorem.

Ogólna charakterystyka

Fundacja rodzinna ma być osobą prawną utworzoną przez fundatora w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Świadczenie na rzecz beneficjenta może polegać na przeniesieniu na niego albo oddanie mu do korzystania środków pieniężnych, rzeczy lub praw, w szczególności może to być pokrywanie kosztów jego utrzymania lub kształcenia.

Fundatorem może zostać wyłącznie osoba fizyczna, zaś beneficjentem osoba fizyczna albo organizacja pozarządowa prowadząca działalności pożytku publicznego. Fundację będzie się ustanawiać poprzez złożenie oświadczenia w akcie założycielskim (wówczas fundatorów może być kilku) albo w testamencie (tylko jeden fundator). Prawa i obowiązki fundatora oraz beneficjenta będą niezbywalne, nie dotyczy to wierzytelności beneficjenta.

Struktura organizacyjna

Najważniejszym wewnętrznym dokumentem fundacji będzie jej statut określany przez fundatora. Statut będzie zawierał najistotniejsze regulacje dotyczące organizacji i sposobu działania fundacji, m.in. szczegółowy cel jej działania, określenie beneficjenta i zakresu przysługujących mu uprawnień, czas trwania fundacji jeśli jest określony oraz zasady wyłaniania, zakres obowiązków i sposób funkcjonowania organów fundacji. Do fakultatywnych elementów statutu należeć będą m.in. wytyczne dotyczące inwestowania majątku fundacji rodzinnej.

Fundacja nabędzie osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Przepisy o rejestrze w dużej mierze wzorowane są na rozwiązaniach przyjętych dla Krajowego Rejestru Sądowego.

Organem zarządzającym fundacji rodzinnej będzie zarząd, który może być jedno- lub wieloosobowy. Do jego zadań będzie należało m.in. podejmowanie czynności związanych z zapewnieniem płynności finansowej i wypłacalności fundacji.

Statut fundacji będzie mógł przewidywać ustanowienie organu nadzoru – radę nadzorczą. Jeśli liczba beneficjentów przekracza 25 osób, ustanowienie rady nadzorczej będzie obowiązkowe.

Kolejnym, obok zarządu, koniecznym organem fundacji rodzinnej będzie zgromadzenie beneficjentów tworzone przez beneficjentów, którym w statucie zostało przyznane uprawnienia do uczestnictwa w nim.

Na mocy postanowień statutu poszczególnym członkom organów fundacji, w szczególności członkom zgromadzenia beneficjentów, może zostać przyznana większa liczba głosów niż jeden.

Reguły wewnętrznej organizacji fundacji i jej organów w dużej mierze bazują na rozwiązaniach przyjętych dla spółek kapitałowych, przy czym gros tych regulacji ma charakter dyspozytywny – będą obowiązywały o ile fundator nie postanowi inaczej w statucie. Również mechanizmy zakończenia działania fundacji i jej likwidacji zbliżone są do rozwiązań znanych w prawie spółek.

Majątek fundacji

Fundator zobowiązany będzie do wyposażenia fundacji w mienie o wartości nie niższej niż 100 000 zł (fundusz założycielski). Fundacja będzie mogła także otrzymywać darowizny oraz spadki. Fundacja co do zasady nie będzie mogła wykonywać działalności gospodarczej, wyjątek stanowią określone w ustawie działania w większości sprowadzające się do zarządu majątkiem i dokonywaniu inwestycji kapitałowych.

W fundacji prowadzony będzie spis mienia obejmujący wykaz praw majątkowych wniesionych do fundacji przez fundatora albo osoby inne niż fundator, ze wskazaniem osoby wnoszącej mienie oraz z określeniem rodzaju i wartości każdego z wniesionych składników mienia, w wysokości określonej według stanu i cen z chwili ich wniesienia oraz ich wartości podatkowej. Spis mienia wnoszonego do fundacji na pokrycie funduszu założycielskiego zobowiązany będzie sporządzić fundator. Za aktualizację spisu odpowiadać będzie zarząd.

Co najmniej raz na cztery lata firma audytorska albo zespół audytorów wyznaczone przez zgromadzenie beneficjentów powinny dokonywać audytu zarządzania aktywami fundacji rodzinnej, zaciągania i spełniania zobowiązań oraz zobowiązań publicznoprawnych, pod kątem prawidłowości, rzetelności oraz zgodności z prawem, celem oraz dokumentami fundacji rodzinnej.

Odpowiedzialność fundacji

Fundacja rodzinna odpowiadać będzie solidarnie z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed jej ustanowieniem, w tym z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Odpowiedzialności tej nie będzie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Fundacja rodzinna będzie także odpowiadała za wykonanie powstałego po jej ustanowieniu obowiązku alimentacyjnego obciążającego fundatora.

Opisana powyżej odpowiedzialność fundacji będzie ograniczona do wartości mienia wniesionego przez fundatora według stanu z chwili nabycia, a według cen z chwili zaspokojenia wierzyciela.

Naruszenie ochrony danych osobowych polegające na udostępnieniu osobie trzeciej przez spółkę, w wiadomość e-mail, danych osobowych klienta zawartych w umowie.

W niniejszym artykule zostanie poruszona kwestia związana z brakiem terminowego zawiadomienia organu nadzorczego oraz osoby, której dane dotyczą, o naruszeniu ochrony danych osobowych oraz skutków jakie mogą się wiązać z tego typu zachowaniem administratora.

UODO, w ostatnim czasie stwierdził naruszenie przepisów prawa telekomunikacyjnego, polegające na niezawiadomieniu organu nadzorczego o naruszeniu danych osobowych w terminie 24 godzin od wykrycia naruszenia oraz braku niezwłocznego powiadomienia o naruszeniu danych osobowych osoby, której dotyczyło naruszenie, i w związku z tym nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 250 tys. złotych. 

W ocenie UODO, na wysokość ww. kary pieniężnej wpływ miał zarówno zakres naruszenia, czas jego trwania, jak i skutki jakie spółka spowodowała ww. naruszeniem, albowiem, powyższe naruszenie mogło wywrzeć niekorzystny wpływ na prawa osoby, której dane dotyczą, w szczególności mogło skutkować nieuprawnionym posługiwaniem się danymi osobowymi, szkodą majątkową, czy naruszeniem dóbr osobistych.

UODO zwraca uwagę na to jak ważne, jest umożliwienie podjęcia niezbędnych działań zapobiegawczych w celu ochrony praw lub wolności przed negatywnymi skutkami naruszenia.

STAN FAKTYCZNY 

Urząd Ochrony Danych Osobowych został poinformowany o naruszeniu danych osobowych przez osobę trzecią, która zgłosiła, że jest nieuprawnionym odbiorcą zestawu dokumentów dotyczących zawarcia umowy. W związku z czym, UODO zwrócił się do spółki o udzielenie informacji na temat naruszenia danych osobowych. Spółka wyjaśniła, że podczas procesu zawarcia umowy została wygenerowana wiadomość e-mail zawierająca kopię umowy wraz z załącznikami, a następnie została ona wysłana na adres wskazany przez klienta. Wymaga podkreślenia, że osoba, której dane dotyczą zwróciła do spółki, z informacją, iż adres e-mail wskazany w umowie jest błędny i poprosiła o jego usunięcie, a spółka miała możliwości techniczne, aby zapobiec powyższemu naruszeniu.

Natomiast przedsiębiorca nie dopatrzył się podstaw do traktowania powyżej opisanego zdarzenia jako naruszenia danych osobowych i nie zgłosił naruszenia do UODO oraz nie powiadomił osoby, której dane dotyczą. Do zgłoszenia naruszenia danych osobowych doszło dopiero na skutek otrzymania zawiadomienia od UODO o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia danych osobowych. Natomiast zgodnie z prawem telekomunikacyjnym administrator:

• zawiadamia organ nadzorczy o naruszeniu danych osobowych w terminie 24 godzin od wykrycia naruszenia; 
• oraz niezwłocznie po wykryciu naruszenia zawiadamia o takim naruszeniu również abonenta lub użytkownika końcowego. 

UODO w swojej decyzji zwraca uwagę, że w przypadku obowiązku zawiadomienia organu nadzorczego jak i obowiązku powiadomienia abonenta ważny jest moment wykrycia naruszenia, albowiem uznaje się, że do wykrycia naruszenia ochrony danych osobowych, dochodzi wówczas, gdy dostawca uzyskał wystarczającą wiedzę o zaistnieniu zdarzenia naruszającego ochronę, które doprowadziło do naruszenia ochrony danych osobowych.

W przedmiotowej sprawie administrator uzyskał informację dwukrotnie: po raz pierwszy, kiedy to sam klient zwrócił się do administratora z informacją, iż adres e-mail wskazany przez niego podczas procesu podpisania umowy jest błędny i poprosił o jego usunięcie oraz po raz drugi, gdy administrator odebrał pismo od UODO wzywające do złożenia wyjaśnień dotyczących naruszenia ochrony danych osobowych polegającego na umożliwieniu nieuprawnionej osobie trzeciej wglądu do zestawu dokumentów. W ocenie UODO uzyskanie pierwszej z ww. informacji było wystarczające do wykrycia naruszenia ochrony danych osobowych. Natomiast spółka zawiadomiła organ nadzorczy oraz abonenta o naruszeniu ochrony danych osobowych dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i po dokonaniu wglądu w akta sprawy.

Podsumowując, spółka zarówno nie zawiadomiła UODO o naruszeniu ochrony danych osobowych w terminie wynikającym z przepisów prawa, ale również nie wypełniła obowiązku powiadomienia osoby, której dane dotyczą, bez zbędnej zwłoki,  o ww. naruszeniu, co jednoznacznie przełożyło się na wydaną przez UODO decyzję.

OBOWIĄZYWANIE NOWYCH REGULACJI

Wraz z początkiem nowego roku przedsiębiorców prowadzących sprzedaż internetową czekają istotne zmiany. Dyrektywa Omnibus została uchwalona przez organy Unii Europejskiej już ponad dwa lata temu, jednakże jej implementacja do polskiego porządku prawnego nastąpi dopiero wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 4 listopada 2022 roku o zmianie ustawy o prawach konsumenta, ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo prywatne międzynarodowe. Nowe przepisy, mające na celu wzmocnienie obowiązujących zasad ochrony konsumentów, zapewnienie większej przejrzystości oraz bezpieczeństwa zakupów internetowych, będą obowiązywać od 1 stycznia 2023 roku.

KOGO BĘDĄ DOTYCZYĆ ZMIANY?

Zainteresowani nadchodzącymi zmianami powinni być w szczególności przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż swoich towarów lub usług na odległość. Część nowelizacji dotyczy również handlu tradycyjnego, jednakże większość zmian skupiona jest wokół branży e-commerce.

Do kategorii podmiotów, które objęte są implementowaną dyrektywą należą również pośrednicy sprzedaży, czyli tzw. porównywarki internetowe (platformy marketplace), szczególnie, jeżeli to w ich imieniu prowadzona jest sprzedaż wybranych produktów. Istotnym jest, aby każdorazowo zidentyfikować kto jest stroną umowy zawieranej z konsumentem, ponieważ właśnie to będzie determinowało na kim spoczywać będzie obowiązek ujednolicenia swoich działań z nowymi przepisami.

Należy również zauważyć, że przedsiębiorcy z branży e-commerce będą objęci innymi zmianami, które wprowadza dyrektywa towarowa i cyfrowa, o której pisaliśmy tutaj

 WPROWADZONE ZMIANY

Nowe przepisy nakładają na dostawców platform handlowych obowiązek informowania kupujących o głównych parametrach decydujących o plasowaniu ofert. Taką informację należy zamieścić w miejscu łatwo dostępnym, a zakładka zawierająca informacje o plasowaniu musi być umieszczona w bezpośrednim sąsiedztwie wyników wyszukiwania.

Nowelizacja przewiduje również obowiązek informowania konsumenta o indywidualnym dostosowaniu ceny będącym wynikiem zautomatyzowanego podejmowania decyzji (profilowania). Konsument, którego dotyczyć będzie profilowanie będzie miał dodatkowo możliwość zakwestionowania wyświetlanej ceny.

Dostawcy platform internetowych będą zobowiązani do informowania konsumentów o tym, czy dostępne na danej platformie opinie o produktach i usługach zostały zweryfikowane np. poprzez umożliwienie wystawienia recenzji, jedynie przez osobę zarejestrowaną, która dokonała zakupu. Co istotne, zabronione będzie usuwanie negatywnych komentarzy i wyświetlanie tylko tych, które stawiają firmę w pozytywnym świetle

Z implementowanej dyrektywy wynika również, że dostawca platformy będzie miał obowiązek przekazać konsumentowi informację, że umowa zawarta z tym sprzedawcą nie będzie podlegała ochronie konsumenckiej. Oznacza to, że jeżeli na danej platformie zawierane będą mogły być transakcje między konsumentami, jej dostawca będzie zobowiązany do poinformowania o tym.

Przedstawione powyżej obowiązki to tylko część zagadnień istotnych dla przedsiębiorców. Wprowadzenie zmian, z pewnością, będzie wymagało znacznego nakładu pracy, ponieważ dostosowanie działalności do nowych przepisów niesie za sobą konieczność przeprowadzania indywidualnej analizy każdego przedsiębiorcy.

UCHWALENIE PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PRACY ZDALNEJ

Pandemia COVID-19 stworzyła nową rzeczywistość, do której każdy z nas musiał się dostosować. Wraz z nowym zagrożeniem i obowiązkiem izolacji powstała konieczność zastosowania pracy zdalnej. Wymusiło to potrzebę jej uregulowania, w związku z czym w ustawie covidowej określone zostały zasady jej wykonywania. Jednakże ze względu na zniesienie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii wśród pracowników i pracodawców zaczęto się zastanawiać na jakiej podstawie będą oni uprawnieni do jej wykonywania. Po upływie niespełna 3 lat od rozpoczęcia pandemii Sejm uchwalił 1 grudnia nowelizację Kodeksu pracy, która wprowadza regulacje pracy zdalnej. Zgodnie z definicją wprowadzaną nowelizacją, przez pracę zdalną rozumie się wykonywanie pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość.

 

SPOSOBY WYKONYWANIA PRACY ZDALNEJ

Nowelizacja przewiduje zarówno pracę zdalną całkowitą jak i hybrydową, stosownie do potrzeb danego pracownika i pracodawcy. Nowelizacja wprowadza również okazjonalną możliwość wykonywania pracy zdalnej, na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej, w wymiarze nieprzekraczającym 24 dni w roku kalendarzowym. Praca zdalna w tej formie znajdzie zastosowanie w okolicznościach incydentalnych, uzasadnionych wyłącznie potrzebą pracownika.

Podobnie jak dotychczas praca zdalna wynikać może z polecenia pracodawcy, w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego. Konieczne będzie natomiast wcześniejsze uzyskanie przez pracownika na piśmie oświadczenia o posiadaniu warunków lokalowych i technicznych do wykonywania pracy w tej formie.

Uzgodnienie między stronami umowy o pracę dotyczące wykonywania pracy zdalnej przez pracownika może nastąpić albo przy zawieraniu umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia. W drugim przypadku,

z inicjatywą może wystąpić zarówno pracodawca jak i pracownik, który składa wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej.

 

POKRYCIE KOSZTÓW PRACY ZDALNEJ

Nowelizacja nakłada na pracodawcę obowiązek pokrycia kosztów pracy zdalnej albo wypłaty ekwiwalentu. Możliwe jest również przyznanie ryczałtu, którego wysokość będzie odpowiadać przewidywanym kosztom ponoszonym przez pracownika w związku z pracą zdalną. Koszty związane z pracą zdalną będą dotyczyły m.in.:

• zapewnienia materiałów i narzędzia pracy;
• instalacji, serwisu, eksploatacji i konserwacji narzędzia pracy;
• energii elektrycznej i niezbędnych usług telekomunikacyjnych;
• szkoleń i pomocy technicznej, niezbędnych do wykonywania danej pracy.

 

ZAKAZ ODMOWY WYKONYWANIA PRACY ZDALNEJ

Nowe przepisy określają przypadki, w których pracodawca nie będzie mógł odmówić pracownikowi wykonywania pracy zdalnej. Sytuacje te dotyczą m.in. rodziców, którzy wychowują dziecko do 4 roku życia, rodziców i opiekunów, którzy opiekują się osobą z niepełnosprawnością w rodzinie, a także kobiet w ciąży. Jednakże w przypadku, gdy nie będzie to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika, pracodawca może nie wyrazić zgody na pracę zdalną. Odmowę trzeba jednak będzie uzasadnić w formie papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku przez pracownika.

 

PRACA ZDALNA A BHP

Odpowiedzialność za bezpieczne i higieniczne warunki w zakładzie pracy ciąży na pracodawcy. Natomiast w przypadku pracy zdalnej część obowiązków realizowanych przez pracodawcę musi zostać przypisana pracownikowi. Nowelizacja wprowadza również możliwość przeprowadzenia przez pracodawcę kontroli wykonywania pracy zdalnej przez pracownika, kontroli w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy lub kontroli przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji. Jeżeli w trakcie kontroli pracodawca stwierdzi uchybienia w przestrzeganiu określonych powyższej obowiązków, zobowiązuje pracownika do usunięcia stwierdzonych uchybień we wskazanym terminie albo cofa zgodę na wykonywanie pracy zdalnej przez tego pracownika. W przypadku wycofania zgody na wykonywanie pracy zdalnej pracownik rozpoczyna pracę w dotychczasowym miejscu pracy w terminie określonym przez pracodawcę.

Zgodnie z ustawą z 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych, mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku, odbiorcy uprawnieni mogli do 30 listopada 2022 r. złożyć oświadczenie w sprawie zagwarantowania sobie maksymalnej ceny energii elektrycznej na poziomie 785 zł/MWh.

Firmy, które spóźniły się bądź przeoczyły ten termin, nie straciły jeszcze szansy na oszczędności – mogą złożyć dokument w późniejszym terminie. Gwarancja ceny obowiązuje ze skutkiem od miesiąca następującego po tym, w którym złożono oświadczenie.

Oznacza to, że odbiorca uprawniony, który złoży oświadczenie po terminie, nie może już skorzystać z energii elektrycznej w niższej cenie w grudniu 2022 r., ale jeśli np. złoży je do końca grudnia 2022 r., to stosuje się dla niego cenę maksymalną od stycznia, itd.

Oświadczenie można składać w formie papierowej lub elektronicznej (tzn. plik opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym przesłany pocztą elektroniczną). Uprawnieni do składania takiego dokumentu są m.in, mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.

Jeżeli potrzebowaliby Państwo pomocy w określeniu konieczności składania takiego oświadczenia w Państwa firmie – pozostajemy do dyspozycji.