Choć fundacja rodzinna została wprowadzona zaledwie dwa lata temu jako nowoczesne narzędzie wspierające firmy rodzinne, rząd już zapowiada zmiany w jej opodatkowaniu. Jest to zaskakujące nie tylko dlatego, że same przepisy obowiązują przez stosunkowo krótki okres czasu, ale również dlatego, że wcześniej deklarowano ich stabilność i zapowiadano ewentualne korekty dopiero po upływie trzech lat obowiązywania przepisów Ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Dziś, Ministerstwo Finansów wraca z zapowiedzią projektu nowelizacji, który może zmienić sytuację przedsiębiorców korzystających z fundacji.

Zapowiadane zmiany

W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawiła się zapowiedź projektu nowelizacji ustawy o PIT, CIT oraz niektórych innych ustaw (nr z wykazu UD116), który ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w II kwartale 2025 roku i który przewiduje między innymi:

• uszczelnienie zasad opodatkowania fundacji rodzinnej – choć nie wiadomo jeszcze, na czym miałoby polegać, wcześniej zapowiadane było wprowadzenie 19% podatku od sprzedaży majątku, jeśli sprzedaż nastąpiłaby przed upływem 15 lat od jego wniesienia do fundacji,
• objęcie świadczeń wypłacanych beneficjentom fundacji daniną solidarnościową,
• włączenie fundacji rodzinnej do regulacji o zagranicznych spółkach kontrolowanych (CFC) – co może oznaczać nałożenie na fundacje rodzinne dodatkowych obowiązków podatkowych i sprawozdawczych związanych z zagranicznymi aktywami, a to generowałoby dla fundacji dodatkowe koszty.

Co to znaczy, że wypłaty z fundacji rodzinnych będą objęte daniną solidarnościową?

Fundacja rodzinna to narzędzie, dzięki któremu rodziny mogą lepiej zarządzać swoim majątkiem i przekazywać go kolejnym pokoleniom w sposób uporządkowany i bezpieczny. Jednym z jej zadań jest wypłacanie świadczeń — czyli pieniędzy lub innych korzyści — jej beneficjentom. Dotychczas takie wypłaty były korzystnie opodatkowane lub nawet zwolnione z podatku w przypadku najbliższej rodziny.

Nowe propozycje rządu zakładają, że te wypłaty mają być objęte dodatkową opłatą — tzw. daniną solidarnościową. Jest to 4-procentowy podatek nakładany na osoby fizyczne, których roczne dochody przekraczają 1 milion złotych. I tu kluczowa zmiana: jeśli członek rodziny otrzymałby z fundacji np. 1,5 mln zł, to od nadwyżki ponad 1 mln zł (czyli od 500 tys. zł) musiałby zapłacić 4% podatku — w tym przypadku 20 tys. zł.

Dlaczego potencjalne zmiany są niezgodne z przepisami ustawy?

Ustawa o fundacji rodzinnej zawiera postanowienie o przeglądzie jej działania dopiero po 3 latach obowiązywania, czyli najwcześniej pod koniec maja 2026 r. Zapowiedź zmian już teraz jest odbierana jako zerwanie „społecznego kontraktu” zawartego między państwem a obywatelami, którzy z uwagi na zagwarantowaną w ustawie o fundacji rodzinnej pewność sytuacji prawnej, zdecydowali się założyć fundacje rodzinne.

Fundacje rodzinne w pierwotnym założeniu miały być stabilnym instrumentem prawnym wspierającym długofalowe inwestycje i budowanie wielopokoleniowych firm. Wprowadzanie powyższych zmian przed upływem trzech lat obowiązywania przepisów przedmiotowej ustawy może zostać uznane za podważenie tych założeń.

Jakie kroki podjąć w obecnej sytuacji?

W obecnej sytuacji rekomendujemy bieżące monitorowanie postępów legislacyjnych oraz rozważenie zabezpieczeń prawnych i podatkowych w przypadku potencjalnego wejścia nowych przepisów w życie.

Jeśli korzystacie Państwo z instytucji fundacji rodzinnej lub rozważacie jej założenie – zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Będziemy monitorować dla Państwa przebieg ewentualnych zmian, a w razie ich wprowadzenia pomożemy podjąć działania zmierzające do zminimalizowania ich negatywnych skutków.

Autor: Marta Marciniak

Autor: mec. Joanna Żemojtel